De Nederlandse Kafka-kring

Geschiedenis van de Kafka-Kring en andere belangrijke gebeurtenissen

in aanloop naar het 25-jarig jubileum in 2017

[Deze pagina is in bewerking]

1992
29 juni — Oprichtingsoverleg op dakterras van Leo Ikelaar, toen hoofd bibliotheek Duits van de Universiteit van Amsterdam. Op foto v.r.n.l.: Erik Mossel, Hans Eyl, Leo Ikelaar (inzet) en Niels Bokhove.
1992-06-29a

28 okt. –  Oprichtingsbijeenkomst van de Stichting Nederlandse Franz Kafka-Kring in de Agnietenkapel te Amsterdam met voordrachten van Jacques De Visscher, Vlaams kunstfilosoof, en Horst Steinmetz, hoogleraar algemene literatuurwetenschap Leiden (opgenomen in Kafka-Cahier 1, 1995). Dertig bezoekers waren er getuige van, in totaal vijftig mensen werden donateur.
agnietenkapelKafka Cahier 1

1993
Ca. febr.: de eerste aflevering van het Kafka-Katern – Mededelingenblad van de Nederlandse Franz Kafka-Kring verschijnt. —

Vriendschap20 sept.: Bijeenkomst ter gelegenheid van de verschijning van: Franz Kafka & Max Brod, Een vriendschap in brieven (Privédeomein; Arbeiders­pers, 1993) in de vertaling van Willem van Toorn. Lezingen van de Weense germaniste Hannelore Rodlauer ‘Max Brod, wie Franz Kafka ihn sah’  en van Van Toorn over zijn vertaalarbeid. Lokatie: Goethe-Institut, Amsterdam. – Een herhaling van dit programma vond de volgende dag plaats in Den Haag onder auspiciën van de Vereniging Nederland-Oostenrijk, in aanwezigheid van de Oostenrijkse ambassadeur.

nfkk-1993
                                                   V.l.n.r. Willem van Toorn, Jeannette Klusman, Erik Mossel en Hannelore Rodlauer

Begin juni: Overleg over samenwerking tussen Oostenrijkse, Tsjechische, Amerikaanse en Nederlandse Kafka-genootschappen over samenwerking, op terras van Hotel Anker, Klosterneuburg (A). Belegd in de marge van het symposium Das Schuldproblem bei Franz Kafka, georganiseerd door de Österreichische Franz Kafka-Gesellschaft. Doel was te komen tot samenwerking, d.w.z. informatie-uitwisseling, opzet van een gezamenlijk secretariaat en onderlinge coördinatie van activiteiten om doublures te voorkomen. De plannen strandden door onderlinge onenigheid, alleen de Kafka-Kring kon tot bilaterale afspraken komen.
klosterneuburg-1993
Vlnr Josef Čermák (CR), Marie-Luise Caputo-Mayr (VS), Kurt Krolop (CR), Norbert Winkler (A), Hans Eyl (NL), Erik Mossel (NL) en N.N.

28 nov.: Presentatie van het boek Niederländische Autoren über Franz Kafka, 1922-1942, samengesteld door bestuursleden Cor de Back en Niels Bokhove (uitg. Éds. Rodopi, Amsterdam) in de literaire boekhandel Johan van den Bos, Rotterdam. Het eerste exemplaar werd aangeboden aan Mieke Vestdijk, weduwe van Kafka-bewonderaar Simon Vestdijk, en Adriaan Morriën, eveneens liefhebber. De eveneens uitgenodigde Albert Helman, Siegfried van Praag en Menno ter Braaks weduwe Ant ter Braak waren helaas verhinderd.
niederl-autoren pres-niederl-aut2

Presentatie van eerste exemplaar aan Mieke Vestdijk en Adriaan Morriën († 2002), boekhandel Johan van den Bos, Rotterdam, 28-11-1993

1994
Mei: Eerste aflevering van Herman Verhaars column ‘Kübelreiter’ in het Kafka-Katern, dat nu Kwartaalblad van de Nederlandse Franz Kafka-Kring als ondertitel heeft.

19 nov.: Symposium Franz Kafka’s Amerika (Der Verschollene) naar aanleiding van de a.s. verschijning van Amerika – Der Verschollene, vertaald door Willem van Toorn en Gerda Meijerink (Athenaeum—Polak & Van Gennep, 1995) naar de kritische editie van Kafka’s eerste roman. De bezorger hiervan, prof. dr. Jost Schillemeit (Braunschweig), plaatste de roman in zijn historische kontekst en vertelde over de periodes waarin Kafka’s romans zijn geschreven. Martin van Amerongen, hoofdredacteur De Groene Amsterdammer, ging in op de politiek-maatschappelijke aspecten van de roman en Kafka’s eigen politieke visie. Dichter-germanist Cor de Back gaf een overzicht van Kafka’s inspiratiebronnen en Niels Bokhove, voorzitter, ging in op het vermeende optimisme in Der Verschollene. Jurist Hans-Richard Eyl pleitte voor De verdwijning als vertaling van Der Verschollene en gaf een exposé van het relatief grote aantal vrouwen in het boek. Tenslotte lichtte Stan Lapinski, redacteur van het filmblad Skrien, Jean-Marie Straubs eigenzinnige filmbewerking Klassenverhältnisse van de roman toe. Tachtig bezoekers in Goethe-Institut Rotterdam luisterden toe.

Amerika 1995   Amerongen   Martin van Amerongen (1998; foto: Mark Kohn)

1995
8 april: Eerste leesgroepbijeenkomst voor leden van de Kafka-Kring in zalencentrum ‘Zeezicht’, Utrecht. Bespreking van Kafka’s verhaal ‘Der Geier’. Zeventien donateurs deden mee. – Tweede bijeenkomst op 17 juni, nu over ‘Ein heißer Tag’, een nagelaten tekst uit febr./mrt 1917.

Aug.: Kafka-Kring krijgt haar eerste internetsite, in De Digitale Stad (zie ook hier)De URL luidt: <http://huizen.dds.nl/~nfkk/> (die werkt dus niet meer), het e-mail-adres was toen <nfkk@dds.nl>. Al snel kwam er een reactie uit cyberspace: een verzoek om nadere informatie uit Madison, Wisconsin, USA.
NFKK op DDS

18 nov.: Colloquium Kafka lezen: werk en leven? Lezingen en discussie door Cor de Back — ‘moet je je uitsluitend bij het werk blijven?’ — versus Niels Bokhove — ‘moet of mag je ook het leven van de auteur erbij betrekken?’ (Goethe-Institut Rotterdam). — Kort tevoren verschijning van Kafka-Cahier 1 met lezingen van de oprichtingsvergadering in 1992.

1996
12 jan.: De Kafka-Kring ontvangt een e-mail van een zekere Zvi Diamant uit Israël: hij is een neef van Dora Diamant, zoekt contact met familie van haar en vraagt of de Kring hiervoor iets kan betekenen. Het leidt via Dora’s biografe Kathi Diamant tot een verrassend contact met andere familieleden, die min of meer om de hoek bij Zvi blijken te wonen.

25 jan.: Leesgroepbijeenkomst in Utrecht, in barre winterse omstandigheden, over ‘Eine kaiserliche Botschaft’.

23 april: Workshop Variaties op Kafka. Een avond over vertaalbaarheid i.s.m. de Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam (SLAA) in De Balie, Amsterdam. (In)leiding W. Schönau, hoogleraar germanistiek Groningen; voordracht van vertalingen door Willem van Toorn, Wil Hansen, Paul Beers en Nelleke van Maaren. Na de pauze vertalersdiscussie o.l.v. Anthony Mertens.

26 sept.: Herdenking van de 100ste geboortedag van Kafka’s vriendin Milena Jesenská (Goethe-Institut Amsterdam). Na een kritische inleiding door Rosemarie Buikema volgde de vertoning van de ‘wonderlijke’ documentaire Lover over Jesenská door Vera Belmont. Op deze avond werd ook de Kafka-Katern-special over Jesenská gepresenteerd.

Milena 1920  Milena Jesenská            Wagenbach Klaus Wagenbach

1 dec.: Colloquium Mein Leben mit Kafka met Kafka-biograaf en uitgever Klaus Wagenbach, Goethe-Institut Rotterdam.

1997
20 nov.: Eerste lustrumviering met symposium over Fragment en duisternis bij Franz Kafka, met lezingen van Jürgen Born, em.-hoogleraar nieuwere Duitse literatuur Wuppertal en leider Forschungsstelle für Prager deutsche Literatur aldaar, Willem Brakman, auteur van met name De bekentenis van de heer K. (1985), en Lieven Jonckheere, docent psychologie Gent. Circa 90 toehoorders in Goethe-Institut Amsterdam.
nfkk-1997
Jürgen Born (r) en Niels Bokhove

1998
Honderdste donateur meldt zich aan.

13 juni: Leesgroepbijeenkomst in Amsterdam over ‘Auf der Galerie’ met inleiding door Dick van Stekelenburg.

22 nov.: Symposium over Franz Kafka en zijn tijd met Gerhard Neumann, hoogleraar germanistiek in München, als enige spreker.
nfkk1998
Gerhard Neumann (l.) & Cor de Back

1999
19 maart: Leesgroepbijeenkomst in Amsterdam over over ‘Der Ausflug ins Gebirge’, ‘Kleider’ en ‘Entlarvung eines Bauernfängers’, ingeleid door Hans van den Bergh.

Berlin special klMei: Verschijning van speciaal dubbelnummer van het Kafka-Katern, ‘Berlin als Zwischenstation’. Franz Kafka in Berlijn 1923-1924. Dit ter gelegenheid van Kafka’s 75ste sterfdag.

 

 

 

 

 

 

17 okt.:Herdenking van Kafka’s 75ste sterfdag met symposium Hoe Kafka tot de verbeelding spreekt met forumdiscussie over vier stellingen door Els Andringa, Horst Steinmetz en Niels Bokhove onder leiding van voorzitter Cor de Back met schriftelijke bijdrage van de helaas verhinderde Hans van den Bergh. Verder voordracht van Een verslag voor een aca­demie door acteur Pierre Bokma en wereldpremière van de aria Der neue Advokat van componist Bob Hanf door bariton Frans Huijts en pianist Jan-Willem Nelleke.

nfkk-1999  
Vlnr het forum met Horst Steinmetz, Cor de Back, Els Andringa en Niels Bokhove

2000
Verschijning van Kafka-Cahier 2: Ik vind dit niet mooi. Dit is mooi’  ter nagedachtenis aan Nic Bakker, oud-redacteur van het Kafka-Katern.
KafkaCahier2

29 okt.: Op het symposium Kafka en de vrouw spreken Vivian Liska iver ‘Kafka in feministisch perspectief’, Andrea Wolff over ‘Kafka’s “Schwestern”‘ (verwante schrijfsters) en Hans-Richard Eyl over ‘Kafka’s erotische voorkeur’ (Freud!). Door het barre weer zo’n dertig toehoorders in Goethe-Institut Rotterdam.

2001
6 nov.: Symposium Kafka’s verbeelding met Hans-Gerd Koch, bezorger kritische Kafka-editie, over ‘Franz Kafka: Der Beobachter und seine Bilder’ en Tho­mas Verbogt, schrijver, over ‘Beelden bij Kafka’. Bijna — In deze herfst moet de website van de Kring op De Digitale Stad sluiten wegens een te grote prijsverhoging.

2002
8 nov.: Tweede lustrumsymposium met lezingen van Niels Bokhove over ‘De nachtkus van Kafka’s moe­der’ en van Hans Richard Eyl over ‘Kafka’s erotische voorkeur’. Bovendien Boris van den Wijngaard met zijn theaterstuk Kraai — de kafkavaleske mars. Bijna honderd toehoorders in Bibliotheektheater Rotterdam. — Ter gelegenheid van het lustrum verschijnt ‘Einmal ein großer Zeichner’. Franz Kafka als beeldend kunstenaar (Uitg. Salon Saffier).
Kraai    einmal-zeichner

Dec.: De Kafka-Kring heeft weer een nieuwe website: <www.kafka-kring.nl.>.

2003
Symposium Het culturele Praag in Kafka’s tijd met Josef Čer­mák en Kees Mercks.

2004
Symposium Begegnungen/Ontmoetingen: Kafka & Celan, sa­men met o.a. Paul Celan Genootschap.
nfkk-2004
(gemonteerde foto)

2005

Symposium Kafka en het jiddisch samen met St. Jiddisch van Willy Brill, met o.a. Vivian Liska.

2006
Symposium Kafka’s fabrieken met lezingen van Niels Bokhove en Cor de Back en met Kafka-teksten op muziek. — Symposium Kafka en de beeldende kunst met lezingen door Niels Bokhove (voordracht Boris van den Wijngaard) en beeldend kunstenaar en Kafka-portretteur Ralph Prins en presentatie van het boek ‘Einmal ein großer Zeichner’. Franz Kafka als bildender Künstler (Vitalis, Praag).
einmal-vitalis

2008
Symposium 125 jaar Kafka met lezingen ‘Kafka en de wereldlite­ratuur’ door Cor de Back, ‘Was Kafka een Europeaan?’ door Niels Bok­hove, Kafka-columns door Frits Abrahams, gedichten van Kafka op mu­ziek.

2011
Verschijning van laatste Kafka-Katern en van Kafka-Cahier 3: Vijftien Kolenkitjes en meer. Herman Verhaar over Franz Kafka.
KafkaCahier3

2012
Presentatie van Michael Kumpfmüllers roman Die Herrlichkeit des Lebens over Kafka en Dora Diamant.

2013
Lezing Ist das Kafka? door Kafka-biograaf Reiner Stach.

Le­zing door en discussie met Mark Gelber, Israëlisch germanist, over Does Kafka’s heritage belong to Israel?

9 nov. — Symposium Vestdijk verwerkt Kafka i.s.m. de Vestdijk-Kring in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Lezingen van Willem van Toorn over ‘Kafka’s realiteit bij Vestdijk’ en Niels Bokhove over ‘Irratio & ratio: Vestdijks grote essay over Kafka’. Beeldend kunstenaar Joan Verheyen toonde werk over Kafka, Boris van den Wijngaard droeg Vestdijks door Kafka beïnvloede verhaal ‘De verdwenen horlogemaker’ voor.
dscn0888a

2014
Franz Kafka & James Joyce, i.s.m. XXIV International James Joyce Symposium. Lezing door Maria Kager, voordracht door Alana Gillespie en Genio de Groot.
Kafka & Joyce

2015
Symposium Kafka’s jeugd: schrijverschap & jodendom met le­zingen van Reiner Stach & Leo Frijda. — Lezingen verschenen in Kafka-Cahier 4.
KC 4

2016
6 nov. — Symposium Kafka’s dierentuin in Goethe-Institut Amsterdam met Julia Encke, redacteur literatuur Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung (Berlijn), over ‘Franz Kafka, der “Bau” und der Erste Weltkrieg’, Maarten Frankenhuis, oud-directeur dierentuin Artis, over ‘Kafka’s zoölogische droomwereld’ en Niels Bokhove, Kring-voorzitter, over ‘Kafka’s denkende aap en zijn Zürauer beschouwingen’. Acteur-theatermaker Boris van den Wijngaard droeg tussendoor enkele minder bekende dierenverhalen van Kafka voor.

Vlnr Maarten Frankenhuis, Julia Encke en Niels Bokhove. Op scherm Kafka met speelgoedschaap en hond.

2017

De Kafka-Kring bestaat vijfentwintig jaar! Viering in oktober.